Ερώτηση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέθεσε ο ευρωβουλευτής Νίκος Παππάς, με αφορμή πρόσφατες δημόσιες τοποθετήσεις κυβερνητικών αξιωματούχων σχετικά με τη διαχείριση σκαφών που μεταφέρουν πρόσφυγες και μετανάστες.
Ο Νίκος Παππάς ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να τοποθετηθεί για το κατά πόσο δημόσιες δηλώσεις κρατικών αξιωματούχων, οι οποίες μπορούν να εκληφθούν ως ενθάρρυνση πρακτικών αποτροπής στη θάλασσα, είναι συμβατές με το ενωσιακό και διεθνές δίκαιο, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία οι μεταναστευτικές ροές προς την Ελλάδα παρουσιάζουν εκ νέου αύξηση.
Όπως επισημαίνει στην ερώτησή του, ο σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αποτελεί θεμέλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων κατοχυρώνει το δικαίωμα στη ζωή, το δικαίωμα στο άσυλο και την απαγόρευση της επαναπροώθησης.
Ο ευρωβουλευτής τονίζει ότι το μεταναστευτικό αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρώπη και απαιτεί κοινές ευρωπαϊκές λύσεις, αλληλεγγύη και ουσιαστική στήριξη των κρατών πρώτης γραμμής. Υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι καμία πολιτική διαχείρισης των συνόρων δεν μπορεί να υπονομεύει τις θεμελιώδεις αρχές του κράτους δικαίου και τις διεθνείς υποχρεώσεις για την προστασία της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα.
Στην ερώτησή του, ζητά από την Επιτροπή να διευκρινίσει πώς αξιολογεί δημόσιες δηλώσεις κρατικών αξιωματούχων που ενδέχεται να έρχονται σε αντίθεση με την αρχή της μη επαναπροώθησης, ποιους μηχανισμούς ελέγχου εφαρμόζει για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης των κρατών μελών με τις υποχρεώσεις έρευνας και διάσωσης και ποια μέτρα μπορεί να λάβει ώστε τέτοιες τοποθετήσεις να μην ενθαρρύνουν πρακτικές που θέτουν σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές ή υπονομεύουν την εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τη μετανάστευση και το άσυλο.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ερώτησης:
Θέμα: Δημόσιες τοποθετήσεις σχετικά με τη διαχείριση μεταναστευτικών αφίξεων και συμμόρφωση με το ενωσιακό και διεθνές δίκαιο
Πρόσφατες δημόσιες δηλώσεις ανώτερων κυβερνητικών στελεχών κράτους μέλους σχετικά με την αντιμετώπιση σκαφών που μεταφέρουν μετανάστες προκάλεσαν ανησυχίες ως προς τη συμβατότητά τους με τις υποχρεώσεις προστασίας της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα και των αιτούντων διεθνή προστασία.
Η ΕΕ θεμελιώνεται στον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων (άρθρο 2 ΣΕΕ). Τα άρθρα 1, 2, 18 και 19 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων κατοχυρώνουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, το δικαίωμα στη ζωή, το δικαίωμα ασύλου και την απαγόρευση επαναπροώθησης. Επιπλέον, το άρθρο 78 ΣΛΕΕ, το νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο [Κανονισμοί (ΕΕ) 2024/1348, 2024/1356 και 2024/1358], η Σύμβαση της Γενεύης του 1951, το άρθρο 98 της UNCLOS, καθώς και οι Συμβάσεις SOLAS και SAR, επιβάλλουν την προστασία της ανθρώπινης ζωής και τον σεβασμό των διεθνών υποχρεώσεων έρευνας και διάσωσης στη θάλασσα.
Ερωτάται η Επιτροπή:
- Πώς αξιολογεί δημόσιες δηλώσεις κρατικών αξιωματούχων που δύνανται να εκληφθούν ως ασύμβατες με τις ανωτέρω υποχρεώσεις και με την αρχή της μη επαναπροώθησης;
- Ποιους μηχανισμούς παρακολούθησης και ελέγχου εφαρμόζει για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης των κρατών μελών με τις υποχρεώσεις έρευνας, διάσωσης και μη επαναπροώθησης;
- Ποια μέτρα δύναται να λάβει η Επιτροπή ώστε δημόσιες δηλώσεις να μην ενθαρρύνουν πρακτικές που ενδέχεται να θέτουν σε κίνδυνο την ανθρώπινη ζωή στη θάλασσα ή να υπονομεύουν την εφαρμογή της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής και προσφυγικής νομοθεσίας;
